De Gevangentoren
Bent u voor het eerst in Vlissingen, dan vraagt u zich misschien af wat de historische achtergrond van deze toren is. Op een saai lesje vaderlandse geschiedenis zit u vast niet te wachten, maar een kijkje in het verleden van deze toren zal u zeker “boeien”.
Als enig overblijfsel van de Westpoort, die werd gebouwd in 1491, veranderde de toren met de geschiedenis mee steeds van uiterlijk en ook van functie. Uit een briefwisseling van 1569 weten we dat de toren destijds als vuurtoren werd gebruikt, voorzien van een lantaarn. Ziet u ze in gedachten voor u: die vissers van vroeger, ’s nachts in hun kleine bootje en het vuur in de toren als hun gids? In onze tijd blijken we nog steeds hetzelfde voedsel te waarderen als zij. Denk maar eens aan de heerlijke visgerechten op onze kaart: evenals onze voorouders zijn we er dol op.
Toen de poort door uitbreiding van de stad geen functie meer had, gebruikte men het gebouw vanaf 1610 als stadsgevangenis. De zwaarstgestrafte misdadigers kwamen terecht in de “donkere put” in de kelder. Sommigen menen nu nog bij stormachtig weer het gekreun en gezucht van de misdadigers vanuit de kelder te horen…
Op 13 augustus 1809 (in de Franse tijd) werd de Gevangentoren beschoten door de Engelse vloot en verbrandde de torenspits. Napoleon liet vestingwerken in en rond Vlissingen aanleggen. (De Franse invloeden vindt u trouwens ook nog terug op onze menukaart). De Westpoort kreeg in 1811 een militaire bestemming, de “Caserne Cavalier”. Poort en traptoren werden afgebroken, men verlaagde de Gevangentoren en deze kreeg een met aarde bedekt koepelgewelf, waaraan hij zijn bijnaam de “Bomvrije” te danken heeft. In 1815 werd de toren een militaire gevangenis.
In de jaren ‘80 van de 19eeeuw ontwikkelde Vlissingen zich als badplaats. Echter, voor een heuse boulevard stond de Gevangentoren in de weg. Op voorspraak van de Vlissingse Oudheidskamer werd de toren niet afgebroken, maar zelfs gerestaureerd in 1894. Tot 1914 deed de toren dienst als Oudheidskamer. In 1939 sloopte men een stukje kazerne en maakte een rijweg rond de toren, ten gunste van de boulevard, want tot die tijd was er alleen een loopbrug aan de andere kant van de toren.
Tijdens gevechten in 1944 werd de kazerne zwaar beschadigd en daarna gesloopt. In 1952 kreeg de toren een ondersteunende bouwconstructie en in 1960 onderging de toren opnieuw een metamorfose: er kwam één verdieping op en de toren kreeg weer een spits, met daarop een zeemeerminnetje als windwijzer. De ingang kwam op straathoogte. Waar vroeger de kazerne stond, staan inmiddels appartementsgebouwen. Sinds 1974 heeft de Gevangentoren een horecabestemming en houdt dus nog steeds stand door zich aan te passen aan de moderne tijd!
